Bob Dylan to niewątpliwie największy pieśniarz społecznie i poltycznie zaangażowany, którego dorobek muzyczny i twórczy jest nie do przecenienia. Gdy wyruszał z rodzinnej Minnesoty w świat, jego artystycznym wzorem był wspomniany folkowy pieśniarz Woody Guthrie. Ten wybór zaważył na całym micie Dylana. Może i największe lęki w rasowo podzielonej i pruderyjnej Ameryce końca lat 50-tych wzbudzał rock and roll, ale to folk niósł ze sobą najbardziej radykalne, rewolucyjne treści. I to on dał sygnał do rewolty lat 60-tych. To folkowi artyści, jak Pete Seeger, śpiewali o wojnie i niesprawiedliwości społecznej, a na dodatek aktywnie działali w amerykańskiej partii komunistycznej. Gdy Bob trafił do zafascynowanego folkiem nowojorskiego Greenwich Village, siłą rzeczy znalazł się w środowisku rozpolitykowanym, zaangażowanym i lewicowym. Od awansu na barda kontestacji dzielił go tylko krok. Gdy po pierwszych płytach faktycznie obwołano go głosem pokolenia, wydawało się, że przyjął tę rolę, ale tylko po to, aby się nią bawić i wystawiać na próbę swoich wyznawców, którzy chcieli widzieć w nim nieomal Mesjasza. Do najbardziej znanych protest songów Dylana należą „Blowin’ In The Wind”, „Masters of War”, „Times They Are A-Changin”, “Hurricane”, " Talking World War III Blues".
 |
| Bob Dylan i Joan Baez w 1963 roku. |
Przełom lat 60/70 oraz lata 70-te dały światu podzielonemu żelazną kurtyną, zimną wojną czy wciąż trwającą wojną w Wietnamie sporo powodów do tworzenia utworów o charakterze protestacyjnym, między innymi spora część twórczości Johna Lennona poświęcona była tym zagadnieniom, powstały "Imagine", "Give peace a chance", "Revolution" (utwór The Beatles napisany przez Lennona).
"Imagine" to utopijny utwór wydany na albumie o tym samym tytule w 1971 roku. Lennon napisał ją jako piosenkę antyreligijną, antynacjonalistyczną, niekonwencjonalną i antykapitalistyczną w której śpiewa o pokoju, braku granic i religii. "To nie było tak, że John założył sobie - tak, to będzie hymn", powiedziała kiedyś Yoko Ono. "On po prostu zawarł tu wszystko to, w co wierzył - jedno państwo, jeden świat, tacy sami ludzie. Chciał, aby jego idea się spełniła".
 |
| John Lennon i Yoko Ono. |
Zapraszam teraz na krótki przegląd niektórych wybranych utworów o charakterze protestacyjnym:
"Fortunate Son" jest piosenką zespołu Creedence Clearwater Revival pochodzącą z ich albumu "Willy and the Poor Boys" z 1969 roku. Symbolizuje myśli człowieka, który jest powołany do wojska wbrew swojej woli. Głośno wyraża swój sprzeciw wobec wojny w Wietnamie z punktu żołnierza, który w tych walkach uczestniczył.
"Fortunate Son" jest piosenką zespołu Creedence Clearwater Revival pochodzącą z ich albumu "Willy and the Poor Boys" z 1969 roku. Symbolizuje myśli człowieka, który jest powołany do wojska wbrew swojej woli. Głośno wyraża swój sprzeciw wobec wojny w Wietnamie z punktu żołnierza, który w tych walkach uczestniczył.
"Things Goin' On" zespołu Lynyrd Skynyrd napisana w 1973 roku przez Ronniego Van Zanta i Gary`ego Rossingtona pochodząca z debiutanckiego albumu „pronounced 'lĕh-'nérd 'skin-'nérd”, wyraża w swojej treści obawy społeczne i ekologiczne ze szczególną krytyką roli polityków w tych kwestiach oraz poruszająca kwestie segregacji rasowej i życia w getcie.
"For What It's Worth" utwór zespołu Buffalo Springfield napisany w 1967 roku przez Stephena Stillsa znalazł się na ich pierwszym albumie „Buffalo Springfield”. Utwór w wolnym tłumaczeniu na polski tytuł brzmi: Czy warto? i pomimo że to pytanie przyświeca treści słów piosenki, której tematem jest wojna (szczególnie wojna wietnamska), przemoc i chaos wielkomiejskiego życia to Stills napisał go pod wpływem reakcji na eskalację zamieszek między organami ścigania a młodymi klubowiczami na Sunset Strip w Los Angeles w Kalifornii.
"American Woman" kanadyjskiego zespołu The Guess Who wydany w 1970 roku na albumie o tym samym tytule był często różnie interpretowany przyjęło się jednak uważać że był to atak na politykę Stanów Zjednoczonych. Utwór doczekał się kilku coverów, jeden z bardziej znanych zrobił Lenny Kravitz.
"Ohio" zespołu Crosby, Stills, Nash & Young, utwór napisany w 1970 roku przez Neila Younga jest anty wojennym protest songiem i dotyczy masakry w Kent. Kent State University (znany również jako Kent, Kent State i KSU) to państwowy uniwersytet założony w 1910 roku i znajdujący się w Kent w stanie Ohio. 30 kwietnia 1970 roku prezydent USA Richard Nixon ogłosił, że wojska amerykańskie wkroczyły do Kambodży. W miasteczku uniwersyteckim zaczęły się protesty. Palono publicznie konstytucję USA i listy wzywające do służby wojskowej. 4 maja Gwardia Narodowa wystrzeliła w kierunku tłumu 67 kul, zabijając czworo studentów i raniąc dziewięciu.
Piosenka„Ohio” została nagrana przez Crosby, Stills, Nash & Young zaledwie kilkanaście dni później, a po kolejnych kilkunastu trafiła do rozgłośni radiowych. Spora część odmówiła emisji ze względu na ostrą krytykę administracji Nixona. Warto dorzucić jeszcze inny znany protest song Younga "Rockin' In The Free World” nagrany w 1989 roku, którego słowa są krytyką administracji Georga W. Busha i jednocześnie problemów społecznych współczesnego amerykańskiego życia.
 |
| Masakra na uniwersytecie w Kencie. |
„Biko” Petera Gabriela napisany w 1980 roku. Sprzeciw wobec rasizmu nie był tylko domeną wyłącznie czarnoskórych muzyków. Także Peter Gabriel, dawny lider Genesis przyczynił się do unaocznienia tego palącego problemu nie tylko w USA, ale i w RPA. Steve Biko był południowoafrykańskim aktywistą, który dla walki z apartheidem poświęcił życie. Po celowym aresztowaniu był brutalnie przesłuchiwany, co przyczyniło się do jego przedwczesnej śmierci we wrześniu 1977 roku. Sprawa Biko tak poruszyła Petera Gabriela, że napisał tę podniosłą piosenkę, hymn na cześć wolności.
"Brothers In Arms" zespołu Dire Straits antywojenny protest song nagrany w 1985 roku. Na początku lat 80-tych Wielka Brytania zaangażowała się w konflikt zbrojny z Argentyną o Falklandy. Nagle wojna, która była tylko wspomnieniem rodziców lub dziadków stała się udziałem młodych Brytyjczyków. To znalazło odbicie w kulturze. "Brothers In Arms" to jeden z najpiękniejszy utwór Dire Straits. Mark Knopfler operując skromnymi środkami wyrazu stworzył przejmującą kompozycję, która kwestionowała sens angażowania się wojnę. "Mamy tylko jeden świat, ale każdy z nas żyje w innym", stwierdza gorzko gitarzysta. A potem przychodzi czas na solówkę...
"The Unknown Soldier" grupy The Doors nagrany podczas trasy koncertowej w 1967 roku której antywojenny tekst nie odnosi się tylko do wojny wietnamskiej ale do wszystkich prowadzonych wojen bez względu na ich przyczynę. Zawierał on okrzyki wojenne, dźwięk wojskowego werbla i strzał z pistoletu.
"Another Brick In The Wall" (part II) zespołu Pink Floyd napisany w 1979 roku i wydany na albumie "The Wall" opowiada w swojej treści o skostniałym, zabijającym indywidualności systemie szkolnictwa oraz o ograniczaniu jednostki. "We don't need no education" - ten chwytliwy slogan wywołał wokół Pink Floyd burzę. Nawet nie miał znaczenia dyskotekowy rytm, novum w muzyce zespołu. Niewielu obchodziła wymowa całego tekstu i jego umiejscowienie w fabule albumu The Wall. Liczyło się tych kilka słów - "We don't need no thought control". W RPA czarnoskórzy studenci walczący z dyskryminacją w szkolnictwie wybrali ten utwór na swój hymn. Władze nie przebierały w środkach i zakazały nadawania przeboju tłumacząc się ochroną... bezpieczeństwa państwa.
"The Star-Spangled Banner" Jimiego Hendrixa powstał w 1969 roku i jest coverem hymnu amerykańskiego, instrumentalny utwór bez słów o niesamowitej wymowie traktujący o wojnie w Wietnamie. Zagrany na festiwalu Woodstock stał się symbolem nie tylko utopijnych hippiesowiskich czasów, ale i całego ruchu pacyfistycznego. Oto Hendrix sięgnął po gitarę i zaintonował nuty hymnu USA, The Star-Spangled Banner. Zamiast trzymać się tradycji, sprofanował melodię rzeżącymi akordami i dorzucił obłędne efekty naśladujące nalot samolotowy. A wszystko to przy wymownym milczeniu tysięcy fanów, którzy - ogłupiali - nie wiedzieli jak się zachować. O tym zdarzeniu mówili potem wszyscy. Hendrixowi nie trzeba było słów, aby wyrazić bezsens trwającej wojny w Wietnamie...
„Gimme Shelter” zespołu The Rolling Stones po raz pierwszy ukazał się na płycie„Let It Bleed” wydanej w 1969 roku. Jest to polityczny protest song w którym tekst piosenki mówi o poszukiwaniu schronienia przed nadchodzącą burzą, maluje obraz zniszczeń i społecznej apokalipsy, mówi także o sile miłości.
Na zakończenie akcent polski, protest song „Dziwny jest ten świat” w wykonaniu Czesława Niemena pochodzi z albumu o tym samym tytule z 1967 roku. Utwór stał się nieoficjalnym hymnem kontestującej polskiej młodzieży. Polecam również wersję angielską „Strange is this World” w trochę innej aranżacji zagranej z muzykami SBB. Niewiele jest powodów do dumy jeśli chodzi o polską muzykę, to jest jeden z niewielu wyjątków który powinien moim zdaniem jak najszybciej zostać wprowadzony do Rock&Roll Hall of Fame.
A oto moje Top 25 najlepszych klasycznych protest songów:
1. 1. Bob Dylan - „Blowin’ In The Wind”
2. 2. John Lennon - "Imagine"
3. 3. Pink Floyd - "Another Brick In The Wall" (part II)
4. 4. Dire Straits - "Brothers In Arms"
5. 5. Jimi Hendrix - "The Star-Spangled Banner"
6. 6 6. Crosby, Stills, Nash & Young – „Ohio”
7. 7. Creedence Clearwater Revival – „Fortunate Son”
8. 8. Lynyrd Skynyrd – „Things Goin' On”
9. 9. Buffalo Springfield – “For What It`s Worth”
10 10. Peter Gabriel – “Biko”
11. 11. The Animals – “House of the Rising Sun”
12. 12. Black Sabbath – “War Pigs”
13. 13. The Rolling Stones – “Gimme Shelter”
14. 14. The Doors – “The Unknown Soldier”
15. 15. Jefferson Airplane – “Volunteers”
16. 16. The Guess Who – “American Women”
17. 17. Czesław Niemen – “Dziwny jest ten świat”
18. 18. George Harrison – „Give Me Love (Give Me Peace On Earth)”
19. 19. Neil Young – “Rockin`In The Free World”
20. 20. Bruce Springsteen – “Born in the U.S.A.”
21. 21. The Who – “We Don`t Get Fooled Again”
22. 22. The Clash – “London Calling”
23. 23. Alvin Lee i Ten Years After – “I`d Love To Change The World”
24. 24. David Bowie – “Heroes”
25. 25. The Kinks – “Apeman”
http://en.wikipedia.org/wiki/Protest_song
Strony które polecam:
http://www.greatprotestsongs.com/
